‘Risico meeroken is klein’

In de Elsevier van deze week staan twee artikelen opgenomen naar aanleiding van de oproep van de nieuwe minister Ab Klink deze week. Klink stelde deze week dat het hoog tijd werd dat er in Nederland een rookverbod in de horeca wordt afgekondigd omdat de werkers daarin inmiddels gasmakers zouden moeten dragen vanwege de rook.


In een eerste artikel, met de kop Risico meeroken is klein, wordt Klink er nog eens fijntjes aan herinnerd dat het bewijs achter de schadelijkheid van meeroken flinterdun is. Het gezondheidsargument is het minst belangrijke argument voor de invoering van een rookverbod, stelt het artikel.


In een tweede artikel wordt een historisch overzicht gegeven van de strijd van de Nederlandse overheid tegen roken. Ook wordt getoond hoe wel de overheid vaart bij het jaarlijkse accijnsinkomen van 2,48 miljard euro.


De epidemiologie, de wetenschap die dit soort risicocijfers genereert, is geen harde wetenschap en een verhoging van 20 tot 30 procent kan met een iets andere aanname, in een ietwat anders opgezette studie, weer verdampen.


Het kan ook anders worden geformuleerd. Een niet-roker heeft ongeveer een kans van 1 procent om longkanker te krijgen. Door het meeroken zou de kans omhooggaan van 1,0 naar 1,2 procent.


Ter vergelijking: een actieve roker, en dan in het bijzonder een die de tabaksrook inhaleert, heeft een tienmaal zo grote kans op longkanker. Dat is waarachtig pas een echte risicoverhoging, in de orde van 1.000 procent.


Op basis van die 20 tot 30 procent risicoverhoging door meeroken, komen fanatieke tegenstanders van roken (zoals de Nederlandse Gezondheidsraad) met schattingen dat passief roken per jaar enkele duizenden Nederlanders het leven zou kosten.


Voor alle duidelijkheid: dat zijn geen aanwijsbare doden, maar puur papieren schattingen, gebaseerd op die risicoverhogingen van 20 tot 30 procent. Ze zijn even theoretisch als de tienduizenden doden die het fijnstof in Nederland jaarlijks zou veroorzaken.


Om een beter beeld van dit soort risico’s te krijgen, helpt het om ze te vergelijken met andere risico’s. Dat deed sigarettenfabrikant Philip Morris in 1996. In paginagrote advertenties werd gewezen op wetenschappelijke studies die aangaven dat het gezondheidsrisico van passief roken van dezelfde grootte was als het drinken van twee glazen volle melk per dag dan wel het geregeld consumeren van peper of koekjes.


Natuurlijk brak toen de hel los, maar veel wetenschapsmensen moesten knarsetandend toegeven dat er een kern van waarheid in de advertenties zat en risico’s van meeroken inderdaad veel kleiner zijn dan doorgaans wordt verondersteld.


Er is zelfs een steeds aannemelijker wordende theorie, hormesis geheten, dat kleine concentraties toxische stoffen juist een beschermend effect hebben, omdat ze het afweerstelsel op scherp zetten. Volgens deze theorie worden giftige stoffen pas gevaarlijk boven een bepaalde drempel. Daaronder zijn ze juist gezond.


Risico meeroken is klein





De hardste anti-rookcampagnes kwamen aanvankelijk uit de Verenigde Staten, waar joggende liberals en conservatieve christenen elkaar de hand reikten in hun afkeer van ongezond hedonisme. Rokers kregen in de Verenigde Staten in de jaren negentig alom de status van onverantwoordelijke en asociale mislukkelingen die zichzelf niet in de hand hebben en ook de gezondheid van anderen bedreigen.


Roken heeft, ook en met name in de Verenigde Staten, een nadrukkelijk klasse-element: het is, net als te veel en te vet eten, vooral iets voor de onderklasse, die niet is mee te krijgen in de puriteinse wind die – begonnen in de Verenigde Staten – door de westerse wereld waait. De huidige Democratische presidentskandidaat Barack Obama zal als sigarettenroker tegen grote weerstanden moeten opboksen.


Maar Europa is de Verenigde Staten in hoog tempo aan het inhalen als het gaat om de opgelegde inperking van ongezond gedrag. Opvallend is ook dat het in de Verenigde Staten aan de deelstaten of zelfs aan counties is om regels op te stellen voor roken in de horeca. Maar in Europa blijft de Europese Commissie, deels in een-tweetjes met de Wereldgezondheidsorganisatie WHO zonder daartoe bevoegdheden te hebben, aandringen op ‘een rookvrij Europa’, zoals eurocommissaris Markos Kyprianou zegt.


Kyprianou permitteert zich de lidstaten de les te lezen en stelt Ierland, dat in 2004 als eerste een rookvrije horeca oplegde, ten voorbeeld. Diverse Europese landen hebben Ierland trouwens al gevolgd. Dit jaar kwamen of komen Frankrijk, België, Groot-Brittannië en mogelijk ook Duitsland met een (deels) rookvrije horeca en andere publieke ruimtes.


Sociaal-calvinisme: voorop in de strijd

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Download poster

Citaten

  • "Es ist schwieriger, eine vorgefaßte Meinung zu zertrümmern als ein Atom."
    (Het is moeilijker een vooroordeel aan flarden te schieten dan een atoom.)
    Albert Einstein

  • "Als je alles zou laten dat slecht is voor je gezondheid, dan ging je kapot"
    Anonieme arts

  • "The effects of other people smoking in my presence is so small it doesn't worry me."
    Sir Richard Doll, 2001

  • "Een leugen wordt de waarheid als hij maar vaak genoeg wordt herhaald"
    Joseph Goebbels, Minister van Propaganda, Nazi Duitsland


  • "First they ignore you, then they laugh at you, then they fight you, then you win."
    Mahatma Gandhi

  • "There''s no such thing as perfect air. If there was, God wouldn''t have put bristles in our noses"
    Coun. Bill Clement

  • "Better a smoking freedom than a non-smoking tyranny"
    Antonio Martino, Italiaanse Minister van Defensie

  • "If smoking cigars is not permitted in heaven, I won't go."
    Mark Twain

  • I've alllllllways said that asking smokers "do you want to quit?" and reporting the results of that question, as is, is horribly misleading. It's a TWO part question. After asking if one wants to quit it must be followed up with "Why?" Ask why and the majority of the answers will be "because I'm supposed to" (victims of guilt and propaganda), not "because I want to."
    Audrey Silk, NYCCLASH